Acht mannen van het platteland hebben hun leven achter zich gelaten, zijn naar de stad getrokken en hebben onderweg hun illusies verloren. Hun waardigheid en trots putten ze uit het dragen van ‘het beeld van het Heilig Bloed’. Zij zijn de pijnders. Om met het zware gevaarte te kunnen manoeuvreren in de steile straten van de stad, moet het collectief trainen, zweten en afzien. Om stoom af te laten wordt er voor het slapengaan gezopen, gezongen, verteld en gevochten. Via half onbewuste zinnen, bijna pathetische uitroepen, absurde maar dramatische anekdotes krijgen we een ontroerende inkijk in het leven van deze woeste bende.

De pijnders gaat over mannen die de oude wereld van het land en het dagelijks ritme opgelegd door het vee en het telen van de gewassen, hun trots als stamhouder van een erf, door de schaalvergroting en het steeds industriëler worden van de landbouw, al dan niet gedwongen hebben afgelegd en in de moderne wereld en in de stad moeten leven. Tegen 2050 zal overigens twee derde van de wereldbevolking in steden wonen, zal het aantal boeren drastisch verdwenen zijn en zullen miljoenen kinderen, zoals deze nu in New York, denken dat je koeien op je hand kan zetten - want zo groot zijn ze namelijk op tv. 

Voor deze productie gaan Arne Sierens en zijn ploeg letterlijk de boer op en gaan praten met landbouwers en ex-landbouwers om verhalen te verzamelen. Ook de religieuze achtergrond van de heiligdomsvaarten wordt uitgespit door interviewsessies met experten ter zake.

De voorstelling komt voort uit een fascinatie voor de dragers van de Heiligenbeelden in processies, zoals tijdens de zevenjaarlijkse ‘ommegangen’ in de steden van Belgisch en Nederlands Limburg (de beroemde Heiligdomsvaart van Maastricht, de Virga Jesse Feesten in Hasselt), of zoals we die zien in de dramatische optochten tijdens de "Semana Santa" in Sevilla of andere Andalusische steden. Daar worden barokke Christus- en Mariabeelden op de schouders van soms wel tachtig man rondgedragen. Dat alles in de cadans aangegeven door de mayordomo en begeleid door oplaaiende flamencogezangen.

Niet religieus van aard maar misschien nog heftiger is de beleving van de mannen die in de Ros Beiaard-stoet van Dendermonde het zware paard dragen waarop de vier Heemskinderen zitten, en die zichzelf -omdat het echt afzien is - de pijnders noemen.

Acht mannen van de Gilde van Maria Onbevlekte Ontvangenis verzamelen zich, zoals elk jaar, op een terrein om te repeteren voor de komende processie waarin ze het beeld van de Heilige Maagd zullen ronddragen. Ze trainen op het manoeuvreren van de zware draagberrie – door hen ‘het slagschip’ genoemd – waarmee ze trappen, stijgende en dalende hellingen en bochten in de nauwe straten van het parcours moeiteloos moeten overwinnen.
Nieuwe leden moeten worden ingewerkt. Coördinatie, communicatie, samenwerking en goede verstandhouding zijn van het grootste belang. Afkomstig uit dezelfde parochie en geboren in boerenfamilies, zijn al deze mannen – door het verdwijnen van de boerenstiel – vertrokken naar andere plekken, meestal naar de stad, en werken ze nu allemaal in andere sectoren. Ze werken niet meer voor zichzelf, maar voor bedrijven met een baas en aandeelhouders; niet meer buiten, maar binnen; niet meer op het land, maar ergens op een stoel in een kantoor of in een truck op weg naar Oostenrijk. De parochie verdween vijftien jaar terug samen met hun geloof, maar dat is niet de essentie. De samenhorigheid en de gedeelde geschiedenis is de echte reden waarom de acht na al die tijd nog altijd trouw op post zijn.

‘Een pasgeboren kalf.
De velden die ’s morgens dampen.
Dat is nogal wat anders dan op den tram te wachten.’

Sommigen zijn familie - broers of neven van mekaar - of sommigen zijn voor hetzelfde meiske gegaan, hebben ervoor gevochten; anderen zijn samen naar de voetbal geweest, naar rockfestivals, naar gewelddadige betogingen in Brussel tegen de melkquota, de dalende varkensprijzen, de overdreven betutteling van de overheid met hun controles altijd. Afgelopen jaar zijn er mannen vader geworden, zijn er anderen inmiddels gescheiden, werden er hypotheken afgesloten; ging hun vader, hun moeder, een nonkel of tante ondertussen dood aan kanker of hebben ze zich opgehangen aan de balk van hun schuur (depressies en zelfmoord komen statistisch heel veel voor bij boeren). Niet iedereen is akkoord met alles wat verteld wordt. Overdrijven mag, maar niet te overdreven. En vaak zouden dingen eerder moeten worden uitgesproken.

Voor deze productie werkt regisseur Arne Sierens met een topcast van Vlaamse acteurs: Dominique Van Malder, Joris Hessels, Bert Haelvoet, Wouter Hendrickx, Geert Van Rampelberg, Johan Heldenbergh, Robrecht Vanden Thoren en Titus De Voogdt.
De Franse componist Jean-Yves Evrard schrijft voor De Pijnders indringende muziek met grote nadruk op blazers. Op de scène staan 3 muzikanten, die vanaf de eerste seconde permanent het parcours van de acht mannen muzikaal begeleiden, waardoor de vergelijking met opera niet ver af is. Een reusachtig decor van Guido Vrolix staat er als een stad op een berg, waar het beeld langs hellingen naar boven wordt gedragen.

Arne Sierens i.s.m. Compagnie Cecilia, Theater Antigone en Kunstencentrum de Werf.

Compagnie Cecilia vzw
Sint-Salvatorstraat 18 – 25 GV
9000 Gent
T: +32 (0)9 223 53 82
@: info@compagnie-cecilia.be

Theater Antigone
Korte Kapucijnenstraat z/n
Kortrijk
T: +32 (0)56 24 08 87
@: sabine@antigone.be

KC De Werf
Werfstraat 108
8000 Brugge
T: +32 (0)50 33 05 29
@: info@dewerf.be