Wat in godsnaam kan ik doen? Hoe kan ik mee helpen die titel Culturele Hoofdstad 2018 naar Maastricht te halen?
Die vragen gonzen rond.
Vele raken gefrustreerd omdat ze het gevoel hebben buitengesloten te worden. “Je hoort niets van het bureau Culturele Hoofdstad! Het lijkt wel of dat bureau in het geheel niet geïnteresseerd is in wat er zicht in het veld afspeelt.”
Er komen mails binnen van mensen die een meer dan geweldig idee lanceren, dat idee in de praktijk zelfs uitvoeren, “maar bureau Via2018 doet niets met onze ideeën…”
En inderdaad, Via2018 doet niets met deze ideeën. Althans voorlopig niet.
Via2018 moet eind dit jaar het zogenaamde bidbook klaar hebben. Daarmee stappen we naar Brussel, tenminste als in het voorjaar 2012 de Gemeenteraad Maastricht, de partnersteden, de provincies en regio’s het bidbook goedkeuren.
Brussel vraagt: als jullie de titel Culturele Hoofdstad 2018 binnenhalen, wat zien we dan? Hoe brengen jullie kunst en cultuur in stelling? Hoe bieden jullie via cultuur bouwstenen aan voor de toekomst van Europa? Hoe zorgen jullie ervoor dat alle groepen van de samenleving betrokken worden?
Brussel zegt tegen ons: u kunt de blik wel richten op 2018, maar laten we ernstig blijven, wie weet wat er zich precies afspeelt in 2018? U moet met een plan van aanpak komen. Als u in 2014 de titel krijgt dan pas kunt u 2018 concreet gaan voorbereiden.
Brussel is geïnteresseerd in “richtinggevende” projecten.
Brussel is in 2013, wanneer we het bidbook voor de jury moeten verdedigen, helemaal niet geïnteresseerd in uiteindelijke concrete projecten.
Brussel vraagt dramaturgie-lijnen.
En daar concentreren we ons op dit ogenblik op.
We kiezen ervoor om in de eerste fase van de voorbereiding van het bidbook, breed onderzoek te doen naar wat er in dit gebied speelt.
Daarvoor hebben we een hele reeks mensen gevraagd “onderzoek” te doen. We hebben 4 pijlers voorgelegd, pijlers die het onderzoek richting geven en afbakenen.
Daarnaast doen we een oproep, geen vraag naar concrete projecten maar naar denkkracht: waar draait het om in dit gebied, wat voor toekomst wensen we ons in dit gebied?
Ook hebben we een reeks voorbeeldprojecten uitgezet, pilotprojecten die er op uit zijn de Euregio een “gezicht” te geven. Want geef toe, die Euregio dat blijft voor velen een abstractie en als we straks in Brussel juist die Euregio als argument willen inzetten, dan moet dat gebied een “gezicht” hebben. ( “Onzin”, schrijft Dagblad de Limburger, “projecten door merkwaardige creatieve geesten bedacht.” Grappig is dat diezelfde krant, bij monde van een andere journalist, de uitkomst van één van die voorbeeldprojecten als inspirerend beschrijft.)
We hebben …, maar dit leest u elders op deze site.
Eind mei moeten de verkenningen afgerond zijn. Vervolgens zullen de uitkomsten van die verkenningen de basis vormen waarop de finale thema’s 2018 geformuleerd worden en daarna beschrijven we “richtinggevende” projecten 2018.
Ervaringen van andere culturele hoofdsteden leren bovendien dat een oproep voor concrete projecten niet zinvol is. Je krijgt een tsunami van ideeën die verwerkt moeten worden, schots en scheef, los en vast, betekenisvolle en minder zinvolle projecten. Dat is iets voor later, voor straks als de titel binnen is.
Wij kiezen er nu voor dramaturgie-lijnen te presenteren.
Culturele Hoofdstad van Europa is géén groot cultureel festival. Culturele Hoofdstad van Europa wil wel kunst en cultuur echt in positie brengen en dat is veel meer dan een reeks van activiteiten.
Met een enorm aanbod aan activiteiten haal je de titel niet binnen. Het binnenhalen van de titel is voorwaarde opdat straks vele activiteiten gerealiseerd kunnen worden. Maar dat weten we pas in 2014.
En toch is het culturele veld wel degelijk aan zet.
Daarom pogen we zichtbaar te maken wat er vandaag allemaal reeds gebeurt in het veld.
Daarom presenteren we een greep aan activiteiten die instellingen, individuen nu reeds uitvoeren. U vindt dat op onze site.
Zonder compleet te willen zijn brengen we activiteiten die het culturele veld zelf uitzet, onder de aandacht. Om zicht te krijgen op wat er allemaal in de Euregio gaande is, hebben we “verbindingsmensen” ingeschakeld. Zij informeren ons over wat er reilt en zeilt op Euregionale schaal.
Wat kan ik in godsnaam doen?
Eigenlijk bent u reeds bezig. Wij doen een poging uw werk zichtbaar te maken.
Maar bedenk dames en heren, wij zijn vandaag nog geen Culturele Hoofdstad van Europa.
Eerst moet die titel worden binnengehaald.
 
Guido Wevers
11-4-2011